Sàn vàng phải đóng cửa nhưng nguy cơ bất ổn cho giá vàng và ngoại tệ vẫn còn khi giới đầu cơ vàng vẫn có thể khuynh đảo thị trường bằng nguồn vốn vàng vay từ ngân hàng thông qua hình thức cầm cố sổ tiền gửi vay vàng để đầu cơ giá xuống.
| |
| |
| Quy trình đầu cơ giá xuống bằng vốn vàng vay của ngân hàng |
Theo các chuyên gia, giá vàng sẽ giảm thêm về ngang với giá thế giới nếu không có hoạt động đầu cơ vàng bằng vốn vay ngân hàng (NH). Chấn chỉnh việc này nằm trong tầm tay của NH Nhà nước.
Vốn vàng cho đầu cơ
Các NH đều có nghiệp vụ cầm cố sổ tiền gửi VND để vay vàng. Nếu chỉ thoáng qua thì đây là một nghiệp vụ thông thường như bao nghiệp vụ khác của NH, giúp người gửi tiền có vàng để thanh toán. Nhưng việc cho vay không nhằm mục đích ấy mà giúp người vay có vàng để thực hiện các hoạt động đầu cơ gây xáo trộn thị trường vàng, ngoại tệ nhiều năm qua.
Ông A có tiền nhưng không có vàng, sẽ gửi NH số tiền này và cầm cố sổ tiền gửi để vay vàng của NH mang ra bán. Khi bán vàng, mục tiêu của ông A là đầu cơ giá xuống, đợi giá vàng giảm lại sẽ mua để trả nợ. Hoạt động đầu cơ giá xuống của ông A có thể làm biến động thị trường vàng khi mua vàng để trả nợ.
Trường hợp giá giảm đúng như phán đoán của ông A, dù là chủ động nhưng do nhiều người đầu cơ giá xuống cùng mua vàng để trả nợ NH và thu lãi, đà giảm của giá vàng sẽ giảm lại. Trường hợp giá vàng tăng, ông A bắt buộc phải mua vàng để trả nợ, cắt lỗ. Nhiều nhà đầu cơ giá xuống cùng phải mua vàng để trả nợ sẽ tạo ra nhu cầu mua vàng khổng lồ, đẩy giá vàng bốc lên. Ở trường hợp này, dù là bị bắt buộc mua vàng nhưng người đầu cơ cũng quyết tâm phải mua bằng được vì nếu chậm, giá tăng thêm càng lỗ lớn hơn. Quyết tâm mua vàng để cắt lỗ của giới đầu cơ chẳng khác nào tên lửa đẩy giá vàng.
Hoạt động đầu cơ vàng bằng vốn NH phổ biến đến mức đã hình thành những đường dây huy động vốn để đầu cơ vàng hoặc nhiều người cùng ủy thác cho một người đầu cơ vàng bằng vốn vay NH. Đứng đầu các đường dây này là chủ tiệm vàng. Tham gia đường dây có rất nhiều thành phần, chủ yếu là các cửa hàng vàng nhỏ. Người đứng đầu đường dây đầu cơ sẽ dùng tiền của khách hàng gửi làm tài sản đảm bảo cho khoản vay vàng tại NH để bán. Như vậy dù không có vàng nhưng người đầu cơ vẫn bán cả ngàn, thậm chí cả chục ngàn lượng vàng và thị trường biến động mạnh khi họ mua vàng để trả nợ.
Nhiều tháng qua, giá vàng liên tục tăng trong khi giới đầu cơ kiên trì đánh giá xuống. Giá vàng tăng quá nhanh, mọi tính toán đầu cơ bị đổ vỡ, giới đầu cơ buộc phải mua vàng trả nợ. Mốc giá 29 triệu đồng/lượng ngày 11-11-2009 chỉ là một trong nhiều ngày biến động của giá vàng.
Lợi cho ngân hàng
| Đổ nợ vì đầu cơ vàng Tiệm vàng Tuấn Tài (Công ty TNHH SX-TM-DV Tuấn Tài, 39 Châu Văn Liêm, P.14, Q.5, TP.HCM) là một trong những đầu mối đầu cơ vàng miếng có huy động vốn của người dân không chỉ ở TP.HCM mà cả các tỉnh. Sau sự cố ngày 11-11-2009, chủ tiệm vàng đã hứa hẹn trả nợ nhiều lần nhưng đến nay người gửi tiền vẫn chưa biết khi nào sẽ nhận được tiền. Chị H. (Đồng Nai) không nói thật số tiền gửi của mình vì “nhiều lắm”. Chị cho biết trong số tiền tỉ gửi ở tiệm vàng Tuấn Tài có một phần của chị, còn lại là huy động từ người thân, bạn bè và cả hàng xóm. Từ vài năm nay chị kinh doanh theo hình thức vay tiền, vàng hoặc USD của người thân để đầu cơ. Để giá diễn ra đúng như dự đoán, cả mạng lưới kinh doanh vàng gồm chủ tiệm vàng và những người kinh doanh đều đánh theo một hướng. Các đầu mối tổ chức quy củ có bộ phận kinh doanh đảm nhận trách nhiệm báo giá và tư vấn khi khách hàng cần. Đó cũng là lý do mạng lưới gửi tiền để đầu cơ giá lên xuống tại các tiệm vàng ngày một rộng. Nhiều người còn mắc kẹt tiền tại tiệm vàng này cho biết trên giấy tờ họ là chủ nợ của Tuấn Tài, nhưng trên thực tế họ là con nợ của nhiều người khác. |
Kể từ năm 2001, sau vụ khủng bố tấn công nước Mỹ, giá vàng thế giới liên tục tăng kéo giá vàng trong nước tăng theo, người dân và doanh nghiệp không còn vay vàng. Qua chín năm, giá vàng đã tăng sáu lần, vay vàng từ chỗ có lợi do lãi suất thấp đã trở thành gánh nặng cho nhiều người. NH đã tìm đầu ra cho vốn vàng bằng cách cho vay để đầu cơ. Đến nay, vẫn chưa có bất kỳ quy định nào hạn chế nghiệp vụ này.
NH khi cầm cố sổ tiết kiệm VND để cho vay vàng được hai cái lợi: huy động được vốn VND từ sổ tiền gửi của người đầu cơ để cho các khách hàng khác vay, tìm được đầu ra cho vốn vàng và thu được lãi cho vay.
Thế nhưng nhiều NH thừa nhận hoạt động này có lợi cho NH nhưng rủi ro rất lớn cho xã hội. Còn theo các chuyên gia, NH Nhà nước chậm quản lý hoạt động cho vay vàng để đầu cơ. Lẽ ra khi đầu ra của vốn vàng vào hoạt động sản xuất kinh doanh bị thu hẹp, NH Nhà nước nên có định hướng để các NH tính toán lại hoạt động huy động và cho vay vàng. Nên quy định chỉ có người có nhu cầu thực về vàng như trả tiền mua nhà mới được vay vàng.
Thiệt cho dân, lao đao tỉ giá
Các hoạt động đầu cơ vàng không chỉ đẩy giá vàng rơi vào vòng xoáy sốt giá mà còn là nguyên nhân trực tiếp đẩy tỉ giá VND/USD tại thị trường tự do tăng cao.
Khi giới đầu cơ trong nước có nhu cầu mua vàng để trả nợ, giới buôn lậu vàng sẽ gom USD để nhập lậu vàng. Tranh thủ cơ hội này, giới buôn USD sẽ gom hàng, đẩy giá lên cao. Đã thành quy luật, giá USD tại thị trường tự do sẽ bớt nóng khi giá vàng trong nước ngang với thế giới. Ngược lại, giá USD sẽ tăng cao nếu giá vàng trong nước chênh lớn với giá thế giới.
Nhiều tuần qua, giá USD tại thị trường tự do tăng lên mức trên dưới 19.500 đồng/USD do giá vàng trong nước cao hơn giá thế giới trên 2 triệu đồng/lượng. Tình trạng giá vàng hành giá USD đã diễn ra từ hàng chục năm nay nhưng các cơ quan chức năng vẫn chưa có biện pháp hữu hiệu để chấn chỉnh.
Đầu cơ vàng miếng đẩy giá vàng tăng đã gây thiệt hại rất lớn cho người dân. Trong cơn sốt giá ngày 11-11-2009, khi giới đầu cơ buộc phải mua vàng để cắt lỗ đã đẩy giá vàng tăng từng phút. Nhiều người dân quá lo lắng đi mua vàng để cất giữ và bị thiệt 2-3 triệu đồng/lượng vàng. Trước đó, có nhiều đợt sóng vàng khác nhưng nhỏ hơn, người mua vàng cũng bị thiệt khi mua ngay thời điểm giới đầu cơ mua vàng trả nợ.
Nếu không có hoạt động đầu cơ, giá vàng trong nước theo sát giá thế giới, một bộ phận người dân bớt thua thiệt hơn khi giao dịch bằng vàng.
| Người kinh doanh vàng kiện NH Á Châu Ngày 31-12-2009, TAND TP.HCM đã thụ lý vụ kiện của nguyên đơn Trần Trọng Nghĩa (36 tuổi, ngụ Q.Phú Nhuận, TP.HCM), yêu cầu bị đơn là NH Á Châu (ACB) bồi thường thiệt hại trên 58 tỉ đồng. Theo đơn khởi kiện, ngày 1-12-2007 ông Nghĩa có ký hợp đồng giao dịch vàng với ACB. Sáng 24-12-2007, ông Nghĩa đặt lệnh bán 3.000 lượng vàng với giá 15,69 triệu đồng/lượng và nhân viên của ACB thông báo đã khớp lệnh được 150 lượng. Ông Nghĩa đã đặt lệnh hủy 2.850 lượng chưa khớp. Sau đó, ông Nghĩa bán tiếp 2.850 lượng (giá chỉ còn 15,66 triệu đồng/lượng) và nhân viên ACB thông báo lệnh bán đã khớp. Nhưng đến cuối giờ chiều cùng ngày, nhân viên ACB báo có sự nhầm lẫn. Cụ thể, khi ông Nghĩa bán 3.000 lượng vàng thì đã khớp 2.850 lượng chứ không phải 150 lượng như đã thông báo. Từ nhầm lẫn này, ông Nghĩa đặt lệnh bán 2.850 lượng vàng làm tài khoản của ông bị âm 2.700 lượng vàng. Một ngày sau, sàn giao dịch vàng thừa nhận sự nhầm lẫn và đồng ý bồi thường bằng cách bán cho ông Nghĩa 2.700 lượng vàng với giá 15,66 triệu đồng/lượng và được ACB xác nhận. Tuy nhiên, gần hai năm trôi qua ACB chưa giải quyết vụ việc khiến ông Nghĩa thiệt hại trên 30,6 tỉ đồng. Cũng theo đơn khởi kiện, vào ngày 10-3-2008 ACB đã tự ý chấm dứt hợp đồng cấp tín dụng và tự bán 3.000 lượng vàng trên tài khoản của ông. Theo tính toán, việc làm này gây thiệt hại thêm cho ông trên 27,5 tỉ đồng. Ông Nghĩa cho rằng việc ACB đơn phương chấm dứt hợp đồng là trái luật vì không được thỏa thuận giữa đôi bên, chỉ nhận thông báo qua điện thoại, không có chữ ký xác nhận của ông, vì vậy ông khởi kiện buộc ACB bồi thường. Về vụ việc này, ACB đã có văn bản trả lời ông Nghĩa, khẳng định việc ông Nghĩa hủy lệnh bán 2.850 lượng vàng vào ngày 24-12-2007 đã không được chấp nhận vì lệnh bán đã khớp. ACB cũng cho rằng đã làm đúng nguyên tắc khi xử lý bán vàng trong tài khoản cũng như chấm dứt hợp đồng cấp hạn mức tín dụng. Do đó, ACB không chấp nhận yêu cầu đòi bồi thường của ông Nghĩa. Trước khi khởi kiện, ông Nghĩa đã gửi đơn đến NH Nhà nước, được nơi này trả lời đây là tranh chấp dân sự và hướng dẫn ông khởi kiện tại tòa án. MINH LUẬN |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét